Jasna Góra

Sanktuaria Maryjne

Sanktuarium Matki Bożej Królowej Polski na Jasnej Górze

Częstochowska Jasna Góra jest największym sanktuarium religijnym w Polsce i jednym z największych na świecie. Co rocznie pielgrzymują do niego setki tysięcy wiernych z Polski i innych krajów katolickich.

Przedmiotem czci jasnogórskich pielgrzymów jest cudowna ikona – wizerunek Matki Boskiej trzymającej w ramionach dzieciątko Jezus. Przedstawiona na ikonie twarz Maryi ma bardzo ciemną karnację, przez co obraz nazywany jest często wizerunkiem Czarnej Madonny. Twarz Matki Boskiej jest zwrócona frontem do widza, na jej obliczu maluje się wyraz powagi, zamyślenia i kontemplacji. Również oblicze Dzieciątka jest po dorosłemu poważne i pogrążone w zadumie.

Klasztor na Jasnej Górze został założony w 1382 roku, przez księcia Władysława Opolczyka, który sprowadził z Węgier zakon paulinów. Osadził ich w pobliżu Częstochowy, na wzgórzu o wysokości prawie 300 m n. p. m., któremu paulini nadali nazwę Jasna Góra, nawiązującą do ich macierzystego klasztoru na Węgrzech. Od samego początku klasztor związany był z obrazem Matki Boskiej, który na Jasną Górę trafił z Bełza na Rusi. Już tam otaczany był wielką czcią ludu.

Tradycja mówi, że autorem jasnogórskiego obrazu był święty Łukasz, który namalował go wykorzystując do tego celu stół, przy którym podczas życia w Nazarecie siadała do posiłku święta rodzina.

W Wielkanoc 1430 roku na sanktuarium częstochowskie napadła banda rabusiów, okradli skarbiec i kościół. Zniszczeniu uległ też obraz Madonny- w czasie napadu został rozbity na kawałki, a twarz Matki Boskiej pocięta szablą, której ślady widnieją na jej wizerunku do dziś: na prawym policzku są widoczne dwie równoległe rysy, na linii nosa przecięte trzecią. Cięcia są też widoczne na szyi, dwa wyraźnie, cztery słabiej. Panujący wówczas król Władysław Jagiełło nakazał odnowienie obrazu. Restauracja odbyła się w Krakowie, zakończyła się w 1434 roku. Wtedy to, w czasie uroczystej procesji, obraz przeniesiono do Częstochowy. Nie wiadomo dlaczego malarze, którzy naprawiali obraz nie usunęli śladów cieć, legendy mówią, że chcieli je usunąć lecz mimo wysiłków nie udawało im się to. Inne źródła podają, że ślady na obliczu Matki Bożej pozostawiono na pamiątkę tego wstrząsającego wydarzenia.

XIV- XV wiek to czasy, kiedy oficjalnie zaczęto nazywać Czarną Madonnę Królową Polski czy też Patronką Narodu. W następnych latach koleje losu sanktuarium przydają mu rangi i wpływają na kolejny wzrost znaczenia Jasnej Góry dla Polski. W 1655 roku wojska szwedzkie zalały cały kraj, padło wiele miast i twierdz.. Jasna Góra ocalała dzięki niezłomnej woli przeora Augustyna Kordeckiego, który kierował działaniami obronnymi. Mimo ogromnej przewagi wroga klasztor przetrwał. Wydarzenie to utwierdziło w oczach wiernych przeświadczenie o wyjątkowości i świętości obrazu i o szczególnej opiece Maryi nad polskim narodem. W 1717 roku biskup Krzysztof Szembek dokonał koronacji obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, obchody tej uroczystości trwały osiem dni.

XVII wiek to narodziny obyczaju pieszych pielgrzymek do sanktuarium, wtedy to zaczęły formować się stałe szlaki wędrowne, którymi zmierzano do Częstochowy. Najstarszą trasą pielgrzymowania jest szlak Pielgrzymki Warszawskiej. Droga z Warszawy do Częstochowy zaczęła być przemierzana przez pątników w 1711 roku, pielgrzymka istnieje po dziś dzień skupiając corocznie tysiące pielgrzymów. Kolejnym ważnym etapem w dziejach sanktuarium był okres rozbiorów Polski. Zaborcy świadomi roli, jaką jasnogórski obraz pełni w świadomości Polaków starali się walczyć z zwyczajem pielgrzymowania do Częstochowy. Mimo nakładanym ciągle ograniczeń i różnorakich prób wykorzenienia czy tez rozproszenia kultu, tradycja odwiedzania Czarnej Madonny nie ustała.

W czasie II wojny światowej obraz był w niebezpieczeństwie. Święte dla narodu relikwie postanowiono ukryć zamurowując je w jednej ze ścian klasztoru, w ołtarzu zaś wystawiono kopię obrazu namalowaną przez ojca Augustyna Jędrzejczyka. Nawet wtedy jednak ruch pielgrzymkowy nie ustał.

Sanktuarium stało się miejscem opisywanym przez pisarzy i poetów. Odwiedzali je ludzie najważniejsi, jeśli chodzi o polską historie i kulturę. Cześć Maryi oddali między innymi: Stefan Czarniecki, Tadeusz Kościuszko, Jan Matejko, Henryk Sienkiewicz, Cyprian Kamil Norwid.

Po II wojnie światowej postacią, która znaczącą wpłynęła zarówno na pobożność Polaków jak i nie pozwoliła im zapomnieć o tradycji czczenia Matki Boskiej Częstochowskiej był prymas Stefan Wyszyński. Z jego inicjatywy odbyła się swoista wędrówka Czarnej Madonny po Polsce. Prymas zamówił kopię obrazu, który następnie sam niejako wziął udział w pielgrzymce odwiedzając wszystkie katolickie parafie w Polsce. Pielgrzymka rozpoczęła się w roku 1957, a jednym z jej ważniejszych etapów był rok 1966, w którym obchodzono tysiąclecie chrztu Polski. Spuścizna duchowa tej wędrówki obrazu, przypadającej na czasy zniewolenia komunistycznego, jest nie do przecenienia.

Obecnie sanktuarium Jasnogórskie rocznie odwiedza nawet kilka milionów wiernych. W czasie największych świąt maryjnych – 15 sierpnia w dniu Matki Boskiej Królowej Polski oraz 26 sierpnia w czasie obchodów święta Matki Boskiej Częstochowskiej jednorazowo w sanktuarium bywa do 500 tysięcy pątników, co włącza Jasną Górę do grona najczęściej odwiedzanych sanktuariów na świecie.

YouTube Preview Image

Oblężenie Jasnej Góry (J. Hoffman „Potop” – 1974)

Kult Jasnogórskiej Pani odcisnął ogromne piętno na religijności Polaków i na całym życiu Kościoła w Polsce. Pielgrzymowanie stało się tradycją przekazywaną w rodzinie z pokolenia na pokolenie, magicznym czasem, w którym porzucamy pełnione na co dzień role i oddajemy się wyłącznie modlitwie, ładując w ten sposób „duchowe akumulatory”. Jednym ze szczególnie wiernych pielgrzymów, wielokrotnie odwiedzającym jasnogórskie sanktuarium, był Jan Paweł II. Bywał tutaj w różnych momentach swojego życia: jako student, młody duszpasterz, biskup i wreszcie jako papież- przywódca Kościoła i autorytet milionów katolików. W 1979 roku, w czasie jednej z wizyt na Jasnej Górze powiedział, że jest ona: „…nie tylko miejscem pielgrzymek Polaków z Polski i całego świata. Jasna Góra jest sanktuarium narodu. Trzeba przykładać ucho do tego świętego miejsca, aby czuć, jak bije serce narodu w Sercu Matki”