Loreto

Sanktuaria Maryjne

Święty Dom w Loreto, pierwsze sanktuarium o znaczeniu międzynarodowym poświęcone Najświętszej Maryi Pannie, przez wiele wieków prawdziwe serce Maryjne chrześcijaństwa„.  (Jan Paweł II)

loreto2Według starej tradycji, współcześnie potwierdzonej przez odkrycia historyczno – archeologiczne przechowuje dom nazaretański Niepokalanej.
Ziemskie mieszkanie Maryi składało się dwóch pomieszczeń: groty wykutej w skale (czczonej do dzisiaj w bazylice Zwiastowania w Nazarecie) i części dobudowanej z kamienia, przylegającej do skalnej ściany.

Według tradycji, w roku 1291, kiedy krzyżowcy zostali ostatecznie wyparci z Palestyny tracili ostatnią twierdzę – port Akkon, domurowana część domu Maryi została przeniesiona przez „aniołów” najpierw do Trsatu (dzisiejsza Chorwacja) a następnie, 10 grudnia 1294 roku, do Loreto.
Obecnie, na podstawie dokumentów archiwalnych, studiów filologicznych i ikonograficznych, oraz wykopalisk archeologicznych dokonanych w Nazarecie i pod Św. Domkiem w Loreto, coraz bardziej utwierdza się hipoteza, że kamienie, z których zbudowany jest Św. Domek zostały przywiezione do Loreto statkiem przez rodzinę Aniołów (De Angelis), rządców Epiru.
Odnaleziony niedawno dokument z września 1294 roku podaje, że Nicefor Anioł, despota Epiru, dał w posagu swojej córce Ithamar, wychodzącej za mąż za Filipa z Taranto, syna Karola II, króla Neapolu, oprócz wielu różnych dóbr także: „Święte kamienie wyniesione z Domu Naszej Pani, Dziewicy, Matki Bożej” .
Znaleziono też, zamurowane wśród kamieni Św. Domku, 5 krzyży z czerwonego materiału należące do krzyżowców lub, co bardziej prawdopodobne, do członków jednego z zakonów rycerskich, które w średniowieczu broniły Ziemi Świętej. W tym samym miejscu znaleziono skorupy strusiego jaja. Symbolizowało ono kiedyś w Palestynie tajemnicę Wcielenia.

Jest faktem, że Św. Domek, tak ze względu na swoją strukturę jak i materiał budowlany (kamień), jest zjawiskiem obcym dla tutejszej kultury i miejscowych zwyczajów budowlanych. Ponadto porównanie techniczne Świętego Domku z Grotą w Nazarecie wykazały, że stanowiły one kiedyś jedną całość. Potwierdza tradycję, także współczesne studium o sposobie obróbki kamieni z których jest zbudowany Św. Domek, tj. na sposób Nabatejczyków, rozpowszechniony w Galilei w czasach Chrystusa. Wielkie znaczenie mają także znaki znajdujące się na kamieniach a wyryte, zdaniem ekspertów, przez chrześcijan pochodzenia żydowskiego i bardzo podobne do znajdujących się w Nazarecie. Święty Domek składa się z trzech ścian. Ścianę wschodnią, teraz zastąpioną ołtarzem, stanowiła skała z grotą, która znajduje się w Nazarecie. Ściany mają około 3 m wysokości, postawione są na starożytnej drodze i nie mają fundamentów.
Powyżej 3 m dołożono cegły, aby Domek dostosować lepiej do kultu. Marmurowa obudowa Św. Domku została zrealizowana na rozkaz papieża Juliusza II według projektu Bramantego (1507 r.). Wykonali ją znani artyści włoskiego Odrodzenia.

PLAC MADONNY

Po prawej jego stronie znajduje się Pałac Apostolski, którego budowę rozpoczęto według projektu Bramantego. Prace kontynuowali Antonio da Sangallo i G. Boccalini a ukończył go, w latach 1749-1750, L. Vanvitelli. Z lewej strony znajduje się Pałac Iliryjski, wzniesiony wedhzg projektu G. Mariniego w latach 1831-35.
W środku możemy podziwiać piękną fontannę, dzieło G. Fontany i C.Maderno (1604-1614). Natomiast dzwonnica jest dziełem L.Vanvitellego (1754 r.).

BAZYLIKA

Jej budowa została zapoczątkowana w 1469 r. według projektu nieznanego autora w stylu późno-gotyckim. Absydy, które zostały wzniesione według projektu Giuliano da Maiano nadają bazy-lice kształt kościoła-twierdzy. Front bazyliki zaprojektował G. Boccalini a ozdobiony został według projektów G.B. Gioldiego i L. Venturiego w 1587 r. Na drzwiach bazyliki, wykonanych z brązu, umieszczono sceny biblijne. Drzwi główne są dziełem braci Lombardo (1610 r.), drzwi z prawej strony wykonał C. Calcagni (1610 r.), z lewej T. Vergelli (1596 r).

WNĘTRZE BAZYLIKI

Ma kształt krzyża łacińskiego 0 93 m długości i 60 m szerokości. W bocznych nawach znajduje się 12 kaplic z których na szczególną uwagę zasługuje pierwsza z lewej od wejścia do bazyliki. Znajduje się v. niej przepiękna chrzcielnica z brązu, dzieło T. Vergellego (1607 r.)

OBUDOWA MARMUROWA ŚWIĘTEGO DOMKU

loreto1Została wykonana na rozkaz Juliusza II (1507 r.) według projektu Bramantego. Stanowi ona jedno z arcydzieł sztuki włoskiego Odrodzenia. Poczynając od strony północnej rzeźby przedstawiają: Narodzenie Maryi wykonane przez Bandinellego i Raffaelle da Montelupo, Zaślubiny Maryi z Józefem – dzieło Sansovina i Tribolo, Zwiastowanie – wykonane przez Sansovino.
Dwie mniejsze płasko-rzeźby po obu stronach okna przedstawiają Nawiedzenie św. Elżbiety – wykonane przez Raffaello da Montelupo i Spis ludności – wykonany przez Francesco da Sangallo. Na stronie południowej Narodzenie Pana Jezusa i pokłon pasterzy Sansowina oraz Pokłon Trzech Króli Raffaella da Montelupo.
Na stronie wschodniej Zaśnięcie Matki Bożej wykonane przez Domenico Aimo i poniżej, Przeniesienie Świętego Domku z Trsatu (dzisiejsza Chorwacja) do Loreto. Wykonane przez Tribolo i Francesco da Sangallo.

WNĘTRZE ŚWIĘTEGO DOMKU

Freski pochodzą z XIV-XV w. i przypisuje się je malarzom ze szkoły umbryjskiej. Malowany krzyż na ścianie zachodniej pochodzi z XIII w; Ikonostas jest dziełem G. Cirillego (1922 r.), natomiast figurę Matki Bożej z Dzieciątkien wykonał z drzewa cedru libańskiego rosnącego w ogrodach watykańskich L. Cellani w 1922 r. według modelu E. Quattriniego. Zastąpiła ona figurę zniszczoną przez pożar, który wybuchł w Domku w 1921 r.