Benedykt XVI (19 IV 2005 – 28 II 2013)

Kard. Ratzinger należał do grona najbliższych współpracowników Jana Pawła II. Mówi się nieraz, że bez niego pontyfikat Jana Pawła II i „polityka” Watykanu miałyby zupełnie inny kształt. Był jednym z pracujących w tle „inżynierów” Soboru Watykańskiego II.

Odpowiedzialny za czystość wiary katolickiej niemiecki hierarcha jest człowiekiem dialogu, wielkiej otwartości, prostoty i pokory. Zaliczając się do ścisłego grona najwybitniejszych współczesnych teologów, kardynał często mówił, że jest najzwyklejszym chrześcijaninem i chce bronić pokornej wiary zwykłych ludzi przed wyniosłością teologów. Raziła go wiara „przecedzona”, jaką często spotyka się w środowiskach intelektualnych. O wierze pisał i mówił językiem prostym i klarownym, ujawniając zawsze fascynację Kościołem i tradycją.

Słynne jest powiedzenia Ratzingera, że „to jest Jego – czyli Chrystusa – Kościół, a nie poletko doświadczalne teologów”. Teologowie mają być „współpracownikami prawdy”.

Urodził się 16 kwietnia 1927 r. w Marktl, w diecezji pasawskiej, w głęboko katolickiej rodzinie bawarskiej. Ojciec był bardzo pobożny, wymagający i sprawiedliwy; religijność matki była ciepła, serdeczna i jasna – wspomina kardynał. Wcześnie odkrył w sobie powołanie pedagogiczne, chciał przekazywać wiedzę, uczyć, pisać. Jako student seminarium niemal automatycznie został wcielony do Hitlerjugend, choć absolutnie się z tą organizacją nie utożsamiał. W 1943 r. skierowano go do służby w obronie przeciwlotniczej. Pod koniec wojny dostał się do niewoli i z amerykańskiego obozu jenieckiego został zwolniony w lipcu 1945 r. Po święceniach 29 czerwca 1951 r. pracował jako wikary i katecheta w Monachium. Co niedzielę mówił kazania dla dzieci (być może tu zrodziła się prostota i jasność jego teologicznego języka), które cieszyły się wielką popularnością i gromadziły coraz więcej dzieci i dorosłych. Prowadził też duszpasterstwo młodzieży. Na pogrzeby jeździł przez miasto na rowerze.

Rok później podjął pracę w seminarium duchownym, rozpoczynając tym samym swoją drogę naukową. Był profesorem teologii na uniwersytetach w Monachium, Bonn, Münster, Tybindze i Ratyzbonie. Studentów fascynował dynamiką wykładu i świeżością języka. Uczestniczył w Soborze Watykańskim II. To między innymi dzięki jego radom i interwencjom – zgłaszanym ustami kard. Fringsa – Vaticanum II nie było tylko zatwierdzaniem gotowych schematów, ale żywą dyskusją i wspólną drogą do odnowy Kościoła. Później kard. Ratzinger wielokrotnie zwracał uwagę, że w wielu wypadkach Sobór został zideologizowany, a cała posoborowa „rewolucja” wymaga oczyszczenia i ciągłego wprowadzania w życie, by odnowa nie dokonała się tylko na szczycie.

24 marca 1977 r. otrzymał nominację na arcybiskupa Monachium i Fryzyngi. Był bardzo przywiązany do pracy pedagogicznej i miał poważne kłopoty ze zdrowiem. Nominację jednak przyjął i 28 maja tegoż roku przyjął sakrę w katedrze monachijskiej. 

W tym samym roku podczas Synodu Biskupów poznał kard. Karola Wojtyłę. Właściwa znajomość – mówi później kardynał – zaczęła się jednak na konklawe w 1978 r. 25 listopada 1981 r. Jan Paweł II powołał go na prefekta Kongregacji Nauki Wiary. Niektórzy mówią, że od tego momentu pojawił się „drugi” Ratzinger. Otwarty, postępowy, a nawet liberalny teolog zmienił się w konserwatywnego strażnika doktryny. Sam kardynał uważał jednak, że nieprzerwanie realizował swoje postanowienie wierności Chrystusowi i wierze katolickiej. 

Twierdził, że jasno widzi różne zagrożenia obecne we współczesnym świecie, ma jednak w sobie mocną chrześcijańską nadzieję, opartą na wierze w moc i Opatrzność Bożą. Nadzieję dla Kościoła widzi w nowych ruchach, w których podziwia dynamizm, żywą wiarę i misjonarski zapał. „Wyłania się z nich nowe pokolenie Kościoła, na które patrzę z wielką nadzieją. To cud, że Duch Święty okazał się jeszcze raz silniejszy od wszelkich naszych programów”.

Udzielał się w pięciu kongregacjach, dwóch radach i jednej komisji. Równocześnie chciał pozostać zwykłym człowiekiem i nie zaniechać osobistych kontaktów ludzkich. O Janie Pawle II mawiał: „Od razu poczułem do niego sympatię. Połączyła nas przede wszystkim wolna od wszelkiego komplikowania bezpośredniość i otwartość, a także emanująca zeń serdeczność”. Spotykał się z Papieżem na cotygodniowej audiencji, podczas której relacjonował prace Kongregacji. Często też brał udział we wspólnych dyskusjach. Razem opracowywali wiele dokumentów. Mówili po niemiecku.

Na bezludną wyspę zabrałby koniecznie Biblię i „Wyznania” św. Augustyna. Właśnie św. Augustyn jest dla niego wzorem, ponieważ „choć bardzo tęsknił za medytacją, za pracą duchową, to jednak cały się poświęcił codziennym drobiazgom i chciał żyć dla ludzi”. Ulubionymi pisarzami Ratzingera są Dostojewski i Herman Hesse. Poza tym jest miłośnikiem muzyki, kocha Mozarta. Sam grywa na fortepianie. W młodości pisywał także wiersze. Jest autorem bardzo wielu dzieł, z których największą popularność zdobyły „Wprowadzenie w chrześcijaństwo”, „Raport o stanie wiary” oraz „Sól ziemi”.

Kardynał Joseph Ratzinger 19 kwietnia 2005 r. został nowym papieżem i przybrał imię Benedykt XVI. Wyniki głosowania, którego dokonało 115 kardynałów, zgromadzonych na konklawe w Kaplicy Sykstyńskiej, ogłosił światu z balkonu Bazyliki św. Piotra kardynał-protodiakon Jorge Arturo Medina Estévez. Wybór potwierdziły dzwony Bazyliki św. Piotra.

O godz. 18.50 kardynał wypowiedział łacińskie słowa: „Annuntio vobis gaudium magnum: habemus papam, Emminentissimum ac Reverendissimum Dominum Cardinalem, cardinelem Sanctae Catholicae Romanae Joseph Ratzinger quis imposuit sibi nomen Benedictus XVI” (Oznajmiam wam radość wielką: mamy papieża, Najczcigodniejszego i Najprzewielebniejszego Kardynała Josepha Ratzingera, który przybrał sobie imię Benedykt XVI).
Następnie licznie zgromadzonym na Placu św. Piotra wiernym i pielgrzymom ukazał się 264. następca św. Piotra, udzielając im pierwszego błogosławieństwa Urbi et Orbi. Powiedział też kilka słów: „Po wielkim Papieżu Janie Pawle II kardynałowie, wybrali mnie prostego skromnego pracownika Winnicy Pańskiej. Pociesza mnie, że Pan potrafi działać także poprzez narzędzia niedoskonałe, a przede wszystkim powierzam się waszym modlitwom. W radości Zmartwychwstałego Pana, ufni w Jego ustawiczną pomoc idźmy naprzód, Pan nas wspomoże a Matka Boża będzie po naszej stronie. Dziękuję”.

PONTYFIKAT BENEDYKTA XVI:

Wyjazdy poza Watykan i Castel Gandolfo

Papież ma na swym koncie 24 podróży zagranicznych, podczas których odwiedził 24 państwa, w tym Hiszpanię i Niemcy po 3 razy. Po Włoszech Ojciec Święty podróżował też wielokrotnie. Według danych watykańskich ich liczba wynosi 31. Papież odwiedził również 15 parafii i sanktuariów rzymskich, a także za każdym razem, gdy przebywał w swej letniej rezydencji w Castel Gandolfo, odprawiał 15 sierpnia Msze św. w miejscowym kościele pw. św. Tomasza z Villanova.

Beatyfikacje i kanonizacje

Benedykt XVI osobiście przewodniczył 11 obrzędom kanonizacji, podczas których ogłosił świętymi 45 osób, w tym 19 kobiet i 26 mężczyzn z 20 krajów. W gronie tym jest 5 Polaków: Józef Bilczewski, Stanisław Sołtys (Kazimierczyk), Szymon z Lipnicy, Zygmunt Szczęsny Feliński i Zygmunt Gorazdowski.

Z upoważnienia papieża odbyło się 116 obrzędów beatyfikacji, które dały Kościołowi łącznie 870 błogosławionych z 27 krajów. 2 ceremoniom przewodniczył osobiście Ojciec Święty: bł. Jana Henryka Newmana – 19 września 2010 w Birmingham i Jana Pawła II – 1 V 2011 w Watykanie. 

 

YouTube Preview Image

Pierwszy rok pontyfikatu Benedykta XVI

Sakramenty udzielane przez papieża

Tradycyjnie już Ojciec Święty, idąc śladami swych poprzedników, udzielał publicznie różnych sakramentów. W Niedzielę Chrztu Pańskiego, czyli w praktyce w II niedzielę stycznia każdego roku chrzcił w Kaplicy Sykstyńskiej dzieci – łącznie podczas 8 takich obrzędów udzielił tego sakramentu 120 niemowlakom, głównie dzieciom pracowników różnych instytucji watykańskich. Ponadto w czasie Liturgii Paschalnej w Wielką Sobotę każdego roku udzielał sakramentów chrztu, I komunii i bierzmowania osobom dorosłym, ale dwukrotnie były tam także kilkuletnie dzieci, które przyjmowały tylko chrzest. W sumie takich ceremonii odbyło się 6, a sakramenty otrzymało 38 osób i 3 dzieci.

W czasie 7 obrzędów papież wyświęcił osobiście 129 kapłanów, w większości dla diecezji rzymskiej, ale w pojedynczych przypadkach także z innych seminariów duchownych.

W ciągu prawie 8 lat pontyfikatu Benedykt XVI mianował 1335 biskupów, w tym 36 z Chin. W gronie tym jest 24 członków episkopatu Polski, a także 21 hierarchów polskiego pochodzenia lub o polskich korzeniach, mianowanych dla Kościoła w innych krajach (8 państw) lub w Kurii Rzymskiej. Osobiście podczas 5 obrzędów papież udzielił sakry 22 hierarchom, w tym dwóm Polakom: Mieczysławowi Mokrzyckiemu (29 września 2007), którego wcześniej mianował arcybiskupem metropolitą lwowskim, i Markowi Solczyńskiemu (6 stycznia 2012), mianowanemu nuncjuszem apostolskim w 3 krajach kaukaskich.

Również zgodnie z wielowiekowym zwyczajem w uroczystość patronów Kościoła rzymskiego – świętych apostołów Piotra i Pawła (29 czerwca) papież wręcza paliusze arcybiskupom-metropolitom. Od 2005 do 2012 otrzymało je 307 hierarchów, w tym 10 Polaków.

Kardynałowie, Synody Biskupów

Benedykt XVI dokonał kilku nominacji (zwane też kreacjami) kardynalskimi. Ojciec Święty zwołał 5 takich zgromadzeń, na których insygnia godności kardynalskiej otrzymało 90 duchownych, w tym 3 Polaków: Stanisław Dziwisz z Krakowa, Stanisław Ryłko z Kurii Rzymskiej i Kazimierz Nycz z Warszawy. Ponadto biret i pierścień kardynalskie miał otrzymać w 2007 także bp Ignacy Jeż, ale zmarł jeszcze przed publicznym ogłoszeniem decyzji papieskiej w tej sprawie; niemniej jednak oficjalnie widnieje on jako niedoszły kardynał. Oprócz niego spośród kardynałów „Benedyktowych” zmarło już sześciu. Obecnie Kolegium Kardynalskie liczy 209 członków, z których prawo do udziału w przyszłym konklawe ma 118. 

Papież zwołał i przewodniczył 5 zgromadzeniom Synodu Biskupów, w tym 3 zwyczajnym i 2 specjalnym.

Życie międzynarodowe, polityka

Papież jest nie tylko widzialną głową Kościoła katolickiego, ale również szefem najmniejszego państwa świata – Watykanu. Z tej okazji przyjmuje i spotyka się z mężami stanu z innych krajów. Łącznie odbyło się 314 takich audiencji w Watykanie dla 251 polityków ze 111 państwa oraz kilkunastu organizacji międzynarodowych (ONZ i jej organizacje wyspecjalizowane, Unia Europejska, Liga Państw Arabskich i inne) oraz władz regionalnych i prowincjalnych, a także członków rodów panujących i wielkich mistrzów Zakonu Maltańskiego.

Wśród przyjętych jest 7 polityków polskich, z których prezydenta Lecha Kaczyńskiego Ojciec Święty przyjmował trzykrotnie (w latach 2006, 2007 i 2009).

Za pontyfikatu Benedykta XVI Stolica Apostolska nawiązała stosunki dyplomatyczne z 5 krajami tak iż obecnie ich liczba wynosi 179.

Inicjatywy duszpasterskie, ważniejsze dokumenty papieskie

Ojciec Święty ogłosił kilka ciekawych inicjatyw duszpasterskich: Rok św. Pawła (trwał od 28 czerwca 2008 do 29 czerwca 2009), Rok Kapłański (19 czerwca 2009-11 czerwca 2010) i Rok Wiary. Ponadto 27 października 2011 odbył się w Asyżu Dzień Refleksji, Dialogu i Modlitwy o Pokój i Sprawiedliwość na Świecie pod hasłem „Pielgrzymi Prawdy, Pielgrzymi Pokoju”.

Papież jest też autorem szeregu ważnych dokumentów: encyklik – „Deus caritas est” (o milości chrześcijańskiej; 25 grudnia 2005), „Spe salvi” (o nadziei chrześcijańskiej; 30 listopada 2007) i „Caritas in veritate” (o miłości w prawdzie; 29 czerwca 2009) oraz posynodalnych adhortacji apostolskich – „Sacramentum caritatis” (o Eucharystii jako sakramencie miłości; 22 lutego 2007), „Verbum Domini” (o Słowie Bożym w życiu i misji Kościoła; 30 września 2010), „Africae munus” (o zadaniach Kościoła w Afryce; 19 listopada 2011) i „Ecclesia in Medio Oriente” (o Kościele na Bliskim Wschodzie; 14 IX 2012).

Ogłosił też wiele innych dokumentów: konstytucji i listów apostolskich, „motu proprio” i innych, dotyczących konkretnych działań bądź akcji w Kościele. 

Audiencje ogólne, inne spotkania z papieżem

W latach 2005-12 odbyło się 340 środowych audiencji ogólnych oraz kilkaset innych publicznych spotkań wiernych z ojcem świętym (niedzielna modlitwa Anioł Pański i Regina Caeli w okresie wielkanocnym, uroczyste liturgie na Boże Narodzenie, Wielkanoc, Zesłanie Ducha Świętego i inne), na które w ciągu tych lat przybyło łącznie ponad 20,5 mln ludzi z całego świata. 

 

YouTube Preview Image

Benedykt XVI jako pierwszy w historii kościoła, zrzekł się urzędu papieża 28 lutego 2013 roku.

 


WYBRANE DOKUMENTY: Encyklika „O integralnym rozwoju ludzikim w miłości i prawdzie” Caritas in veritate